STARI GRAD BUŽIM, MISTERIOZNA BOSANSKA TVRĐAVA PRIVLAČI MORE POSETILACA. Pogled sa vrha tvrđave oduzima dah…

BUŽIMSKI STARI GRAD, MISTERIOZNA BOSANSKA TVRĐAVA PRIVLAČI MNOGE POSETIOCE. Pogled sa vrha tvrđave oduzima dah…
Kurir piše: Nekada centralno mesto vojne i civilne vlasti u Bužimu, ova oronula i napuštena srednjovekovna tvrđava danas željno očekuje povremene posetioce, znatiželjnike, ljubitelje starina i kulturno-istorijske baštine
Фотографија корисника Vesna Mihajlovic
Stari grad Bužim smešten je u blizini istoimenog naselja u Bosni i Hercegovini, na oko dva kilometra južno od centralnog dela opštine Bužim, a predstavlja odličan primer stare tvrđave, koja je u svojoj dugoj istoriji predstavljala kontinuitet života kroz različite vremenske epohe.
 
Uzdignut na nadmorskoj visini od 325 metara, Stari grad Bužim danas predstavlja ruševinu nekad moćne tvrđave čiji postanak se vezuje za vreme razvijenog srednjeg veka. Grad se u istorijskim dokumentima pojavljuje pod dva naziva, u početku Čava, a kasnije Bužim. Ruševina starog grada Bužima sastoji se od gornjeg ili unutrašnjeg i donjeg ili spoljnog grada, ukupne površine celog kompleksa 7.267 metra kvadratna.

Predstavlja zanimljiv primer starije tvrđave, zidane u vreme hladnog oružja, koja je dograđena i učvršćena novim bedemima i kulama. Građena je od lepo otesane sedre i kamena ljutca ili bihacita. Na ovoj velikoj srednjovekovnoj tvrđavi ističu se kule, puškarnice, odaje, tamnice, bastioni, bedemi i tabije.

Фотографија корисника Vesna Mihajlovic
Unutrašnja, starija tvrđava, nekada je bila u svojstvu manjeg zamka, sa visokim kružnim kulama na uglovima. Krajem 15. veka, zamak je opasan novom tvrđavom. Zidovi i kule ove utvrde su dosta niži, a na vrhu su imali položaje za topove.
Unutrašnji grad ima oblik relativno pravilnog četvorouglog tlocrta, a u njemu su do danas delimično očuvani tragovi čatrnje, te zidovi kamene džamije, sazidane po dolasku Osmanlija na temeljima prastare župne crkve sv. Klimenta. Na uglovima unutrašnjeg grada nalaze se okrugle donžon kule, koje su danas u vrlo lošem stanju.
Фотографија корисника Vesna Mihajlovic
Ulaz u grad je na zapadnom zidu, uz severozapadnu tabiju. Sve do Austro-Ugarske okupacije iznad lučno zasvedenih vrata je postojala kamena ploča, ispisana glagoljicom, na kojoj je bio sledeći natpis:
– Ovaj grad sazidao je iz temelja, izabrani knez Juraj Mikuličić. U ono vreme u Hrvatskoj boljeg čoveka nije bilo. Kod kralja Matijaša bio je poznat po velikom poštenju. Kod cara turskoga poznat kao čovek koji je celoj Ugarskoj zemlji mir našao. I car rimski dobrim ga čovekom nazivaše. I svaki od tih poglavica ga darivaše, a Hrvati ga na zapoved herceg Ivaniša pogubiše. Ko se hoće takvim čovekom zvati neka takav grad iz temelja sazida…
Фотографија корисника Vesna Mihajlovic
Natpis se odnosi na gradnju vanjskoga grada koji je dao izgraditi Juraj Mikuličić 1484. godine. Za vreme okupacije, jedan austrougarski oficir je tu ploču, kao vredan spomenik kulture preneo u tadašnji Narodni muzej u Zagrebu. Danas se ova ploča nalazi u lapidaru Istorijskog muzeja Hrvatske.
Po građevinsko-arhitektonskim karakteristikama grad predstavlja tipično renesansno ostvarenje, iako ima elemenata romantičkog i gotičkog stila. U prošlosti je bio multifunkcionalan, te je imao funkciju grada, kastela, zatim tvrđave, džamije i tvrđave kuće. Početkom 19. veka u dvorištu vanjskog grada nalazila su se 22 stambena objekta starobosanske arhitekture. Dolaskom islama u tvrđavi je delovala prepisivačka radionica u kojoj se negovalo prepisivanje Kurana. Ljudi koji su tu radili su ostavili u privatnim kolekcijama mnogo rukopisnih knjiga i Kurana. Tako se u jednom dokumentu navodi da je 1620. godine Hasan, sin Behramov koji je pripadao bužimskoj posadi, prepisao jedno poveće delo, na čijem kraju se potpisao kao vođa islamske Krajine.
Фотографија корисника Vesna Mihajlovic
Na Starom gradu u Bužimu se nalazila i srednjovekovna nekropola stećaka. Stećci su ugrađivani u zidine ovog grada. Na ulazu u vanjski grad u zidinama su bili uklesani sledeći simboli: oklopljena ruka sa buzdovanom i nadžak, vojnik sa zastavom, polumesec, nekoliko zvezda, ostve i dve ptice. Navedeni simboli su verovatno deo heraldičkih predstava vladara bužimskog grada.
Danas se ovaj srednjovekovni grad nalazi u vrlo lošem stanju i već odavno ga nagriza zub vremena. Pod zaštitu države je stavljen 1951, a u Registar nepokretnih spomenika kulture upisan je 1961. godine. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika u julu 2003. godine kompleks Starog grada Bužima proglasila je nacionalnim dobrom. Na taj način, Vlada Federacije Bosne i Hercegovine je preuzela odgovornost za njegovu zaštitu, konzervaciju i rehabilitaciju. U nekoliko zadnjih godina započela su određena arheološka istraživanja te izrada projektno-tehničke dokumentacije za restauraciju unutrašnjeg grada.
Фотографија корисника Vesna Mihajlovic

Nekada centralno mesto vojne i civilne vlasti u Bužimu, ova oronula i napuštena srednjovekovna tvrđava danas željno očekuje povremene posetioce, znatiželjnike, ljubitelje starina i kulturno-istorijske baštine. I pored toga što je u ruševnom stanju, i dalje je prisutno veliko interesovanje za njenu posetu, kako lokalnog stanovništva, tako i ljudi izvan opštine Bužim.

 

Pogledajte kako izgleda ovaj stari grad:
( VIDEO )
BUŽIM PONOSNI BOSANSKI GRAD (Isječak iz filma)
https://www.youtube.com/watch?v=CUOdTTt5CrM
Izvor gornjeg teksta: (Telegraf.rs /klix.ba)
https://www.telegraf.rs/vesti/2763870-stari-grad-buzim-misteriozna-bosanska-tvrdjava-privlaci-more-posetilaca-pogled-sa-vrha-oduzima-dah-i-to-nije-sve-foto-video***************************…….************************* ***************************…….*************************

Фотографија корисника Vesna Mihajlovic
2. DRUGI TEKST Na mestu današnjih ruševina starog grada Bužim za vreme rimske imperije nalazila se mala postaja, za kontrolu via militaria za Petoviu ili Ptuj i dalje u rimsku pokrajinu Germanikum. Hrvatski i madjarski feudalci su na tom mestu postavili prvo spoljnje niže utvrdjenje da bi kasnije postavili pravougaono više utvrdjenje. U svom vlasništvu držali su ga Kegloviči, feudalci, Mikulčići, feudalci i frankopani feudalci. Keglovič je bio madjarski feudalac, ostali su bili hrvatski. Strateški je bio značajniji od Krupe, Cazina i Vrnograča kao utvrdjeni grad. Turci su ga zauzeli 1576.g.
Фотографија корисника Vesna Mihajlovic
Godine 1851. Omer Paša Latas je po kazni svo stanovništvo grada Bužima ili tadašnje Čave, kako se zvala, proterao u Bosansku Krupu. Godine 1878. zauzeli su ga austrijanci sve do 1918.g Prvi pisani dokumenti o ovom starom gradu datiraju još od 1334.g kao župa sv. Klimenta u biskupiji Zagreb. 1425. feudalac Grgur Galesa i njegovi potomci su ga prodali Blagajskim knezovima (blagaj prijedorski).

Od 1429- 1456 vlasnici su mu Celjski feudalci. Posle njih uzimaju ga Frankopani koji dolaze iz Dalmacije iz Klisa. Zatim najpoznatiji su feudalci Mikulčići. 1495 kralj Ludvig dozvoljava Keglovičima da oko grada kopaju zlato, srebro, olovo, bakar ali da plaćaju uredan porez. Turci su prvi put napali Bužim 1530.g, godinu dana posle pada Bihaća, ali bez uspeha.

Фотографија корисника Vesna Mihajlovic

Tek 1564.g, uzimaju Bužim, Cazin i Bojnu. Vojsku je predvodi Mustafa beg Sokolović. 1576. u Bužimu stoluje Ferhad paša. Tad je Bužim imao 50 konjanika i 150 pešaka. Paša je imao vojni čin tzv. Dizdar. Kršćani su pokušavali 1685, 1686 i 1688 g, da zauzmu Bužim ali bez uspeha. Imao je dobru odbranu od artiljerije jer je imao spoljnje zidove s kulama, a iz unutrašnjih kula mogao je da tuče sve prilaze. Kršćani 1737.g zauzimaju Kostajnicu, Prijedor, Novi, Banja Luku ali ne i Bužim. Grad je popravljan 1626.g i 1833. Površina grada iznosila je 7.627. metara. Dolaskom Turske vojske, hrvatsko stanovništvo se iselilo u Slovačku i dan danas tamo postoje njihovi potomci, koji znaju za svoje poreklo. Otomanska imperija je posle neuspelog pohoda na Beč iz Like (Gospić, Široka kula, Lovinac, Perušić, Bunić, Korenica) je doselila u mesto Bužim svoje stanovništvo i jedan deo na stari grad (sela oko tvrđave).
Preostalo stanovništvo od hrvata (Pilići, Makići, Burzići) primili su Islam, ali i mnogi drugi koji su se naselili u Bužimu. Neki su došli sa hrvatske strane (katoličko stanovništvo), a neki sa srpske strane (Srbi)…

Фотографија корисника Vesna Mihajlovic

P.S. O tim prelascima na Islam postoje istorijski pismeni dokumenti, koliko su ljudi prelazili iz raznih razloga na Islam.

Varoška rijeka je bila hrvatsko selo, hrvatska kapetanija, prije dolaska turske vlasti. Od Varoške rijeke, secam se da je bio popločan put do vrha Ćorkovače, jer je gore bila hrvatska postaja. Baš bih volela znati da li je to i danas vidljivo i prisutno, stariji varoško-riječani verovatno znaju za taj detalj…

Imala sam sreću, da jedan deo mog detinjstva proživim na Bužimskom Starom Gradu, sve do završetka osnovne škole. I, tvrđava za nas decu nije bila nikakva misterija, znali smo svaki kutak tvrđave, gde se šta nalazi, koju smo mi tadašnja deca jako dobro poznavali, svaki kamen, tamnu sobu sa kukama, koje su služile u prastara vremena za vešanje ljudi (bar tako legenda kaže) ili su nas decu tada plašili, jer je bilo opasno se pentrati još i tada po oronulim zidinama staroga bužimskog grada. Znali smo gde se nalazi svako ptičije gnezdo, puškarnice, svaki i najmanji otvor na zidinama, kroz koje smo osmatrali okolinu… Varošica, iz koje potiču i moji preci sa očeve strane, vrlo lep i čist kraj, sa neobičnim i čestitim ljudima, izmešanih sa svih strana (nekad bio). Negde sam pročitala da je Bužim sada čisto muslimansko mesto bez i jednog Srbina i Hrvata od 1992 godine, to mnogim verskim fanaticima ide u prilog, ali ne bih rekla da je baš tako, jer znam da postoji još po neka osoba, koja se najverovatnije ne sme izjasniti, jer zna kroz kakvu torturu je prolazila i kroz šta bi još morala proći, (u ratnim, ali i posleratnim godinama; odbacivanje, ignorisanje, prozivanje, šikaniranje, nipodaštavanje, žigosanje, obeležavanje…)… Na žalost, to je istina, iako mnogi to ne bi iskreno i potvrdili da je tako… Volim taj kraj, jer je obeležio deo mog detinjstva, odrastanja, prve simpatije, zaljubljivanja…Mnogo lepih, ali i tužnih uspomena iz prošlih vremena, ali, sve to zajedno, čini život…

 

Фотографија корисника Vesna Mihajlovic

Ova sličica mi je posebno draga, jer se na njoj vidi naša stara porodična kuća, ( sa desne strane krova najstarije drvene džamije na Balkanu), kuća u koju sam sa roditeljima došla-doselila sa svoje tri godine iz Zadra i tu provela sve godine do završetka osnovne škole, tj., do ponovnog odlaska u Zadar, nastavak daljeg školovanja… 😀

1. VIDEO – Stari grad Bužim
https://www.youtube.com/watch?time_continue=14&v=4JYr71BLnu4&fbclid=IwAR07uo2XeY-DmaMUV1658QuamPKQiIt9GMH-5ZUo2CuzF8jJliuKLyknqj4

 

2. VIDEO – Tvrđava Bužim
https://www.youtube.com/watch?v=An0vlIiWUQI